Trong các dự án nhà ở xã hội, nơi yêu cầu cao về tiến độ, chi phí và mật độ xây dựng, yếu tố an toàn thi công đóng vai trò nền tảng để đảm bảo tính ổn định của toàn bộ quá trình triển khai. Với vai trò là đơn vị Nhà thầu thi công NOXH, Xây Dựng Vạn An tiếp cận công tác an toàn không chỉ dưới góc độ tuân thủ, mà như một hệ thống kiểm soát xuyên suốt từ tổ chức công trường đến từng hạng mục thi công.
QCVN 18:2021/BXD là cơ sở pháp lý quan trọng quy định các yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế rủi ro trong thi công xây dựng. Tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả, cần chuyển hóa các quy định này thành biện pháp tổ chức và kiểm soát thực tế trên công trường.
Dưới đây là các nhóm quy định cốt lõi, được diễn giải theo hướng triển khai thực tế trong thi công NƠXH.
Quản lý an toàn tổng thể công trường
An toàn công trường không dừng lại ở các biện pháp đơn lẻ mà cần được tổ chức thành một hệ thống kiểm soát tổng thể.
Theo quy định, công trường đang thi công bắt buộc phải được rào chắn nhằm ngăn ngừa xâm nhập trái phép. Điều này đặc biệt quan trọng với các dự án nhà ở xã hội nằm trong khu dân cư hiện hữu, nơi ranh giới giữa công trường và môi trường xung quanh cần được kiểm soát rõ ràng.
Các vùng nguy hiểm phải được nhận diện và thiết lập bằng rào chắn, biển cảnh báo, đồng thời có kiểm soát ra vào. Với nguy cơ vật rơi từ trên cao, phạm vi vùng nguy hiểm được xác định theo chiều cao công trình; ví dụ công trình từ 20m đến dưới 70m cần đảm bảo bán kính tối thiểu 7m.
Trong thực tế, nội dung này cần được cụ thể hóa thành:
- Sơ đồ tổng mặt bằng công trường
- Phân luồng di chuyển người và thiết bị
- Kiểm soát ra vào theo khu vực chức năng
Đây là lớp kiểm soát đầu tiên, có ảnh hưởng đến toàn bộ các hoạt động thi công phía sau.
An toàn thi công móng, hầm và ép cọc
Giai đoạn thi công phần ngầm luôn tiềm ẩn rủi ro cao do liên quan đến địa chất và điều kiện thi công hạn chế.
Quy chuẩn yêu cầu khi đào hố móng phải có biện pháp chống đỡ tạm để ngăn sạt lở và ngăn ngừa người lao động rơi ngã. Đồng thời, cần bố trí rào chắn để tránh vật rơi xuống hố đào.
Công tác thi công cọc phải được thực hiện bởi người lao động đã qua đào tạo và dưới sự giám sát của người có thẩm quyền, kỹ sư hiện trường. Các thiết bị thi công cần được kiểm soát để hạn chế nguy cơ lật máy, đặc biệt trong điều kiện nền đất yếu.
Trong thực tế thi công nhà ở xã hội, cần bổ sung:
- Kiểm soát khoảng cách an toàn từ mép hố đào đến thiết bị và vật liệu
- Tổ chức thoát nước hố đào
- Theo dõi chuyển vị nếu thi công gần công trình lân cận
Đây là nhóm công việc có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn không chỉ của công trường mà cả khu vực xung quanh.
An toàn làm việc trên cao và giàn giáo
Làm việc trên cao là một trong những nguyên nhân chính gây tai nạn trong xây dựng, đặc biệt ở các công trình cao tầng.
Theo quy định, tại vị trí làm việc từ độ cao 2,0 m trở lên phải lắp đặt lan can an toàn và tấm chặn chân. Trường hợp không thể lắp lan can, người lao động bắt buộc phải sử dụng dây an toàn kết hợp hệ dây cứu sinh hoặc lưới an toàn.
Các sàn đỡ an toàn cần được bố trí tại lối vào và lối đi để ngăn ngừa vật rơi. Hệ giàn giáo phải được lắp dựng theo thiết kế và chỉ dẫn của nhà sản xuất, đồng thời phải có lan can và tấm chặn chân khi làm việc trên cao.
Giàn giáo kim loại phải được kiểm tra trước khi sử dụng và kiểm tra định kỳ.
Trong triển khai thực tế, cần lưu ý:
- Nghiệm thu giàn giáo trước khi đưa vào sử dụng
- Kiểm tra lại sau mưa hoặc thay đổi cấu hình
- Kiểm soát tải trọng trên sàn công tác
Việc kiểm soát giàn giáo có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của các công tác hoàn thiện và kết cấu.
An toàn thi công ván khuôn và bê tông
Hệ ván khuôn và chống đỡ tạm là yếu tố quyết định đến sự ổn định của kết cấu trong quá trình thi công.
Theo quy chuẩn, các công việc này phải do người lao động đã được đào tạo thực hiện dưới sự giám sát của người có thẩm quyền. Hệ ván khuôn cần đảm bảo ổn định và tạo điều kiện cho việc bố trí sàn công tác.
Việc tháo dỡ chỉ được thực hiện khi bê tông đạt cường độ theo thiết kế. Trong quá trình đổ bê tông, cần kiểm tra liên tục hệ chống đỡ để phát hiện nguy cơ mất ổn định.
Trong thực tế, rủi ro thường phát sinh từ:
- Tải trọng tăng đột ngột khi đổ bê tông không đều
- Tháo dỡ sớm do áp lực tiến độ
- Thiếu kiểm tra trong quá trình thi công
Do đó, kiểm soát trình tự thi công và tải trọng là yếu tố then chốt.
Vận hành cần trục tháp và vận thăng
Thiết bị nâng là nguồn rủi ro lớn nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Theo quy định, cần trục tháp phải được neo và giằng chắc chắn, đồng thời tính toán tác động của gió trong các trạng thái làm việc. Hoạt động cẩu không được diễn ra phía trên khu vực đang sử dụng hoặc tuyến giao thông công cộng.
Đối với vận thăng, giếng thăng phải được rào chắn đầy đủ với chiều cao tối thiểu 1,1 m. Cửa ra vào phải đảm bảo ngăn tiếp cận vào các bộ phận chuyển động.
Trong triển khai thực tế, cần kiểm soát thêm:
- Vùng quay và bán kính hoạt động
- Điều phối tín hiệu nâng hạ
- Kiểm định thiết bị trước khi sử dụng
Đây là nhóm thiết bị yêu cầu mức độ quản lý nghiêm ngặt và liên tục.
An toàn điện và phòng cháy chữa cháy
Hệ thống điện trên công trường phải tuân thủ các quy định kỹ thuật hiện hành về lắp đặt và vận hành.
Tại các khu vực có nguy cơ cháy, cần bố trí thiết bị chữa cháy phù hợp, dễ tiếp cận. Việc hút thuốc chỉ được phép tại khu vực quy định.
Trong thực tế thi công, cần bổ sung:
- Hệ thống tiếp địa
- Phân cấp tủ điện theo khu vực
- Kiểm soát các công việc có nguy cơ cháy như hàn, cắt
Đây là nhóm rủi ro thường bị xem nhẹ nhưng có thể gây hậu quả lớn.
Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân
Phương tiện bảo vệ cá nhân là lớp bảo vệ cuối cùng đối với người lao động.
Theo quy định, người lao động phải được trang bị đầy đủ các phương tiện phù hợp như mũ bảo hộ, giày an toàn, găng tay và dây an toàn khi làm việc trên cao.
Hiệu quả của việc trang bị phụ thuộc vào việc sử dụng đúng cách và tuân thủ trong quá trình làm việc. Do đó, cần kết hợp: Hướng dẫn sử dụng + Kiểm tra định kỳ + Kiểm soát tuân thủ tại công trường
Kết luận
QCVN 18:2021/BXD là nền tảng quan trọng để kiểm soát an toàn trong thi công xây dựng. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi các quy định được chuyển hóa thành hệ thống quản lý, biện pháp thi công và quy trình kiểm soát cụ thể.
Trong thực tế triển khai nhà ở xã hội, việc kiểm soát an toàn không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý, mà còn là yếu tố đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính ổn định của dự án. Với định hướng thi công chuyên nghiệp, Xây Dựng Vạn An tiếp cận công tác an toàn như một phần cốt lõi trong tổ chức công trường, thay vì một hạng mục bổ sung.
